Bağırsaq İnfeksiyası Nədir?

Bağırsaq infeksiyaları müxtəlif mikroorqanizmlər tərəfindən bağırsaqların yoluxması nəticəsində yaranan sağlamlıq problemləridir. Bağırsaq infeksiyası həzm sistemini, xüsusilə də bağırsaqları zədələyən xəstəliklər qrupuna aid edilir. Bu vəziyyət adətən bakteriya, virus və ya parazitlərin təsiri nəticəsində inkişaf edir. İnfeksiya bağırsaqlarda iltihab yaradaraq ishal, qusma, qarın ağrısı, ürəkbulanma kimi mədə-bağırsaq sistemi əlamətləri ilə özünü göstərə bilər. Bağırsaq infeksiyaları əsasən gigiyena qaydalarına əməl olunmaması, çirkli su və qidaların qəbulu, həmçinin insandan insana yoluxma nəticəsində yayılır. İmmuniteti zəif olan şəxslərdə, uşaqlarda və yaşlı insanlarda bağırsaq infeksiyaları daha ağır keçə bilər.

Kəskin Bağırsaq İnfeksiyasının Əlamətləri Necə Olur?

Kəskin bağırsaq infeksiyası qəfil başlayan və adətən qısa müddət davam edən bağırsaq xəstəlikləridir. Bu vəziyyət müxtəlif simptomlarla özünü göstərə bilər:

İshal: Kəskin bağırsaq infeksiyalarında ən çox rast gəlinən əlamət sulu ishaldır. Bir çox hallarda qısa müddət ərzində öz-özünə keçə bilər.
Qarın ağrısı və spazmlar: İnfeksiya bağırsaqlarda güclü qarın ağrısı və sancı şəklində spazmlara səbəb ola bilər.
Yüksək hərarət: Orqanizmin infeksiyaya reaksiyası nəticəsində bədən temperaturu anidən yüksələ bilər.
İştahsızlıq: Bağırsaq infeksiyası zamanı iştahanın azalması müşahidə olunur. Xüsusilə uşaqlarda çəki itkisi də baş verə bilər.
Halsızlıq və yorğunluq: Orqanizm infeksiya ilə mübarizə apardığı üçün insan özünü zəif və yorğun hiss edə bilər.
Dehidratasiya əlamətləri: Xüsusilə uşaqlarda və yaşlılarda ağız quruluğu, sidiyə az-az getmə, güclü susuzluq hissi və narahatlıq kimi əlamətlər yarana bilər.
Ürəkbulanma: Bəzi bağırsaq infeksiyaları ürəkbulanma və hətta qusmaya səbəb ola bilər.

Uşaqlarda Bağırsaq İnfeksiyasının Əlamətləri

Uşaqlarda bağırsaq infeksiyaları ən çox virus və bakteriyalar səbəbindən yaranır. Uşaqlarda rast gəlinən bağırsaq infeksiyası növləri və onların əlamətləri aşağıdakılardır:

Norovirus infeksiyası: Qusma, güclü ishal, qarın ağrısı, spazmlar, halsızlıq, yorğunluq, baş və əzələ ağrıları ilə müşahidə oluna bilər.
Rotavirus infeksiyası: Sulu və intensiv ishal, qusma, yüksək hərarət, iştahsızlıq və susuzlaşma əlamətləri ilə xarakterizə olunur.
Bakterial qastroenterit: Sulu və ya qanlı ishal, qusma, güclü qarın ağrısı, qarında spazmlar, yüksək hərarət, ümumi halsızlıq və narahatlıq hissi yarada bilər.
Kampilobakterioz infeksiyası: İshal, qarın ağrısı, yüksək hərarət, ürəkbulanma və qusma ilə özünü göstərə bilər.
Giardia lamblia infeksiyası: Uzunmüddətli ishal, şiddətli qarın ağrısı və köp ilə müşayiət oluna bilər.

Yeni Doğulmuş Körpələrdə Bağırsaq İnfeksiyasının Əlamətləri

Yenidoğulmuşlarda bağırsaq infeksiyaları doğuşdan sonrakı ilk 28 gün ərzində meydana çıxan və həzm sistemini zədələyən xəstəliklərdir. Bu dövrdə yaranan infeksiyalar körpələr üçün daha riskli hesab olunur. Yenidoğulmuşlarda rast gəlinən əsas bağırsaq infeksiyaları və əlamətləri bunlardır:

Viral infeksiyalar: Yenidoğulmuşlarda rotavirus və norovirus kimi virusların yaratdığı qastroenterit halları müşahidə oluna bilər. Bu zaman güclü ishal, qusma, hərarət, halsızlıq və iştahsızlıq meydana çıxır.
Bakterial infeksiyalar: E.coli və Streptococcus kimi bakteriyalar yenidoğulmuşlarda bağırsaq infeksiyasına səbəb ola bilər. Əlamətlərə qanlı və ya selikli nəcis, qarın ağrısı, qızdırma və narahatlıq daxildir.
Parazitar infeksiyalar: Giardia lamblia və Cryptosporidium kimi parazitlər də körpələrdə bağırsaq infeksiyası yarada bilər. Bu hallarda əsas simptom adətən ishal olur.
Nekrotizan enterokolit: Yenidoğulmuşlarda ən ciddi bağırsaq xəstəliklərindən biridir. Bu vəziyyət bağırsaqlarda iltihab və toxuma zədələnməsi ilə xarakterizə olunur. Körpədə qarında şişkinlik, qusma, nəcisdə qan, sürətli tənəffüs, bədən temperaturunun aşağı düşməsi və ciddi halsızlıq kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər.

Hamiləlik Zamanı Bağırsaq İnfeksiyasının Əlamətləri

Hamiləlik dövründə immunitet sistemində və hormonal balansda baş verən dəyişikliklər qadınları bağırsaq infeksiyalarına qarşı daha həssas edə bilər. Bu səbəbdən hamiləlik zamanı müxtəlif növ bağırsaq infeksiyaları ilə qarşılaşmaq mümkündür.

Virus mənşəli infeksiyalar, xüsusilə norovirus və rotavirusun yaratdığı qastroenterit halları hamiləlikdə rast gəlinən xəstəliklər sırasındadır. Bununla yanaşı, qida vasitəsilə yayılan bakterial infeksiyalar da bu dövrdə meydana çıxa bilər.

Hamilə qadınlarda bağırsaq infeksiyaları əsasən ishal, qusma, qarın ağrısı, ürəkbulanma və hərarət kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Bu infeksiyalar zamanı susuzlaşma (dehidratasiya) kimi ciddi ağırlaşmalar yarana biləcəyi üçün diqqətli olmaq vacibdir.

Hamiləlik dövründə bağırsaq infeksiyalarından qorunmaq üçün gigiyena qaydalarına riayət etmək, təhlükəsiz və sağlam qidalanmaq həm ananın, həm də körpənin sağlamlığının qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Bağırsaq İnfeksiyasının Müalicəsi Necə Olur?

Bağırsaq infeksiyalarının müalicəsi əsasən simptomların yüngülləşdirilməsinə, infeksiyanın nəzarət altına alınmasına və susuzlaşma riskinin azaldılmasına yönəlib. Müalicə zamanı adətən aşağıdakı tədbirlər tətbiq olunur:

Maye qəbulunun artırılması: İshal və qusma nəticəsində orqanizm çoxlu maye itirə bilər. Buna görə kifayət qədər su içmək və elektrolit tərkibli mayelər qəbul etmək vacibdir. Elektrolitlər orqanizmdə duz və mineral balansının qorunmasına kömək edir.
Qidalanma rejiminin tənzimlənməsi: İshal və qarın ağrısını azaltmaq üçün həzmi asan olan yüngül qidalara üstünlük verilməlidir.
Antibiotik müalicəsi: Bəzi bağırsaq infeksiyaları bakterial mənşəli ola bilər. Lakin hər halda antibiotik istifadəsi tələb olunmur. Antibiotiklər yalnız həkim məsləhəti ilə uyğun hallarda istifadə edilməlidir.
Simptomatik müalicə: Qızdırmasalıcı və ağrıkəsici preparatlar hərarət, qarın ağrısı və baş ağrısı kimi simptomların yüngülləşdirilməsi üçün tətbiq oluna bilər.
İstirahət: İnfeksiya dövründə orqanizmin dincəlməyə ehtiyacı olur. Kifayət qədər istirahət immunitetin güclənməsinə və bədənin infeksiya ilə daha effektiv mübarizə aparmasına dəstək verir.

Müalicə üsulu xəstənin yaşına, ümumi sağlamlıq vəziyyətinə və infeksiyanın ağırlıq dərəcəsinə görə fərqlənə bilər.