Diş Daşlarının Təmizlənməsi Niyə Vacibdir?
-
Diş Daşı Nədir?
-
Diş Daşlarının Yaranma Səbəbləri
-
Diş Daşlarının Təmizlənməsi Necə Həyata Keçirilir?
-
Diş Daşı Təmizliyindən Sonra Diqqət Olunmalı Məqamlar
-
Diş Daşının Təmizlənməsindən Sonra Ağız Boşluğuna Qulluq
-
Diş Daşlarının Təmizlənməsi Diş Ağrısına Səbəb Ola Bilərmi?
Diş Daşı Nədir?
Diş daşı diş səthində əmələ gələn sərt və minerallaşmış yığıntıdır. Onun formalaşması ağız boşluğunda yaşayan bakteriyaların diş səthinə yerləşməsi ilə başlayır. Plak adlanan bu bakterial təbəqə tüpürcək və qida qalıqları ilə birləşərək diş səthinə yapışır. Zaman keçdikcə bu təbəqə minerallaşır, sərtləşir və nəticədə diş daşı yaranır.
Diş daşının yaranması adətən dişlərin arxa hissələri və diş ətlərinə yaxın, təmizlənməsi çətin olan nahiyələrdə daha çox müşahidə olunur. Bu problem bir sıra mənfi təsirlərə səbəb ola bilər. İlk növbədə diş əti iltihabına (gingivit) yol aça bilər. Belə hallarda diş ətləri qızarır, şişir və qanama baş verə bilər. Uzun müddət davam etdikdə isə diş ətlərinin çəkilməsi və dişlərin boşalması kimi problemlər ortaya çıxa bilər.
Bundan əlavə, diş daşları diş minasını zəiflədərək kariyesin yaranma riskini artırır və dişlərin rəngində dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Həmçinin ağızdan xoşagəlməz qoxunun halitozun yaranmasına gətirib çıxara bilər ki, bu da sosial ünsiyyətə mənfi təsir göstərə bilər.
Diş Daşlarının Yaranma Səbəbləri
Diş daşı əsasən ağız boşluğuna düzgün qulluq edilmədikdə və diş səthində yaranan ərpin vaxtında təmizlənmədiyi hallarda meydana çıxır. Onun formalaşmasına səbəb ola bilən əsas amillər aşağıdakılardır:
- Ağız gigiyenasına kifayət qədər riayət olunmaması: Diş daşının yaranmasının ən əsas səbəblərindən biri ağız gigiyenasının zəif olmasıdır. Dişlərin müntəzəm və düzgün şəkildə fırçalanmaması ərpin toplanmasına, nəticədə diş daşının yaranma riskinin artmasına gətirib çıxara bilər.
- Ərpin yaranması: Ağız boşluğundakı bakteriyalar tüpürcək və qida qalıqları ilə birləşərək dişlərin səthində ərp təbəqəsi əmələ gətirir. Yapışqan xüsusiyyətə malik olan bu təbəqə diş səthinə möhkəm yapışır və zamanla minerallaşmağa başlayır.
- Mineralların yığılması: Ərpin tərkibində olan kalsium, fosfor və digər minerallar tüpürcəkdəki mineral maddələrlə birləşdikdə mineral yığıntıları əmələ gəlir. Bu proses ərpin getdikcə sərtləşməsinə və nəticədə diş daşına çevrilməsinə səbəb olur.
- Dişlərin anatomik quruluşu və ərpin toplanması: Bəzi hallarda dişlərin quruluşu da diş daşının yaranmasına təsir göstərə bilər. Dişlər arasındakı sıxlıq, qeyri-bərabərlik, çıxıntılar və ya diş ətinin çəkilməsi ərpin daha çox toplanmasına şərait yaradır.
- Qidalanma vərdişləri: Balanssız qidalanma bakteriyaların çoxalmasını sürətləndirərək ərpin yaranmasını asanlaşdırır. Xüsusilə şəkərli və nişastalı qidalar bakteriyalar üçün əlverişli mühit yaradır və diş səthində ərpin formalaşmasına şərait yaradır.
Diş Daşlarının Təmizlənməsi Necə Həyata Keçirilir?
Diş daşı ağız və diş sağlamlığına mənfi təsir göstərən problemlərdən biridir və onun aradan qaldırılması üçün müxtəlif üsullar tətbiq olunur. Ən effektiv üsul isə stomatoloq tərəfindən aparılan peşəkar diş təmizlənməsi hesab edilir. Bu prosedur stomatoloji klinikada həyata keçirilir və bir neçə mərhələdən ibarət olur:
- Müayinə və qiymətləndirmə: Prosedurun əvvəlində stomatoloq pasiyentin ağız boşluğunu diqqətlə müayinə edir. Diş daşının mövcudluğunu müəyyən etmək üçün xüsusi alətlərdən və stomatoloji güzgüdən istifadə olunur. Eyni zamanda diş ətlərinin vəziyyəti də yoxlanılır.
- Ultrasəs cihazının tətbiqi: Diş daşı əksər hallarda ultrasəs skeylinq cihazının köməyi ilə təmizlənir. Bu cihazların ucları yüksək tezliklə titrəyərək diş səthindəki sərt yığıntıları parçalayır. Proses zamanı air-flow prosedurundan da istifadə olunur ki, bu həm diş səthinin yuyulmasına, həm də ağardılmanın daha effektiv olmasına kömək edir.
- Xüsusi əl alətləri ilə təmizləmə: Ultrasəs mərhələsindən sonra stomatoloq diş səthini daha dəqiq təmizləmək üçün xüsusi əl alətlərindən istifadə edə bilər. Bu alətlər vasitəsilə qalan xırda qalıqlar və diş ərpi aradan qaldırılır.
- Xüsusi fırça və pastalarla təmizləmə: Peşəkar təmizləmə zamanı dişlər xüsusi stomatoloji fırçalar və peşəkar diş pastaları ilə cilalanır. Bu mərhələ diş səthində qalan xırda qalıqların təmizlənməsinə və səthin daha hamar olmasına kömək edir.
- Flüor tətbiqi: Bəzi hallarda prosedurun sonunda diş minasını möhkəmləndirmək və kariyes riskini azaltmaq məqsədilə dişlərə flüor tətbiq oluna bilər. Bu, dişlərin qorunmasına əlavə dəstək verir.
Diş Daşı Təmizliyindən Sonra Diqqət Olunmalı Məqamlar
Hər bir insanın ağız sağlamlığı və bərpa prosesi fərqli olduğuna görə stomatoloqun verdiyi tövsiyələrə dəqiq əməl etmək çox vacibdir. Diş daşı təmizləndikdən sonra ağız boşluğunun sağlamlığını qorumaq üçün xüsusilə ilk saatlarda bəzi qaydalara diqqət etmək lazımdır.
- Bir müddət qida və içki qəbul edilməməlidir: Prosedurdan sonra yemək yeməzdən əvvəl müəyyən müddət gözləmək tövsiyə olunur. Təmizləmə zamanı istifadə edilən xüsusi vasitələr və aparılan manipulyasiyalar səbəbindən dişlərdə və diş ətlərində həssaslıq yarana bilər. Buna görə də bir neçə saat ərzində qida qəbul etməmək və içki içməmək daha məqsədəuyğundur. Bu müddət adətən bir neçə saat olur və ya stomatoloqun tövsiyəsinə əsasən müəyyən edilir.
- Qəhvə və çaydan uzaq durmaq lazımdır: Xüsusilə ilk saatlarda qəhvə, çay kimi rəng verə bilən içkilərdən çəkinmək məsləhətdir. Təmizləmədən sonra diş səthi daha həssas ola bilər və bu içkilərin tərkibindəki rəngləyici piqmentlər dişlərdə ləkələrin yaranmasına səbəb ola bilər.
- Siqaret çəkmək olmaz: Siqaret istifadəsi diş daşının yaranma riskini artıran amillərdən biridir və ümumilikdə ağız sağlamlığına mənfi təsir göstərir. Bu səbəbdən diş daşı təmizləndikdən sonra siqaret çəkməmək tövsiyə olunur.
- Həkimin göstərişlərinə əməl edilməlidir: Prosedurdan sonra stomatoloqun verdiyi bütün tövsiyələrə riayət etmək vacibdir. Bu göstərişlər həssaslıq və ya ağrı yarandıqda istifadə ediləcək vasitələri, həmçinin mümkün fəsadların qarşısını almaq üçün görülməli tədbirləri əhatə edə bilər.
Diş Daşının Təmizlənməsindən Sonra Ağız Boşluğuna Qulluq
Diş daşı təmizləndikdən sonra əldə olunan təmizlik effektini qorumaq və ağız sağlamlığını davamlı saxlamaq üçün düzgün ağız baxımı vacibdir. Bunun üçün gündəlik gigiyena qaydalarına diqqət yetirmək və stomatoloqun tövsiyələrinə əməl etmək lazımdır. Prosedurdan sonra ağız baxımı ilə bağlı əsas tövsiyələr bunlardır:
- Dişləri müntəzəm fırçalamaq: Dişlərin gündəlik və düzgün şəkildə fırçalanması yeni diş ərpinin yaranmasının qarşısını almağa kömək edir. Bu vərdiş diş daşının yenidən formalaşma riskini də azalda bilər.
- Diş ipindən istifadə: Diş ipindən müntəzəm istifadə diş aralarında qalan qida qalıqlarının təmizlənməsinə kömək edir və diş ətlərinin sağlamlığını qorumağa dəstək verir.
- Ağız yaxalayıcı məhlullardan istifadə: Ağız yaxalayıcı vasitələr bakteriyaların çoxalmasını müəyyən dərəcədə nəzarətdə saxlaya bilər. Lakin bu vasitələrin həddindən artıq istifadəsi diş minasına zərər verə bilər. Buna görə istifadə ediləcək ağız yaxalayıcının stomatoloqun tövsiyəsinə uyğun olması vacibdir.
- Turşulu və şəkərli qidalardan uzaq durmaq: Turşulu içkilər və şəkərli qidalar diş minasını zəiflədə və diş ərpinin yaranma ehtimalını artıra bilər. Bu səbəbdən belə qidaların qəbulunu məhdudlaşdırmaq tövsiyə olunur.
- Mütəmadi stomatoloji müayinələrdən keçmək: Diş daşı təmizləndikdən sonra stomatoloq müayinələrini gecikdirməmək vacibdir. Müntəzəm yoxlanışlar mümkün problemlərin erkən mərhələdə aşkarlanmasına və vaxtında müalicə olunmasına imkan yaradır. Bundan əlavə, bu müayinələr peşəkar diş təmizlənməsinə ehtiyacın olub-olmadığını müəyyən etməyə də kömək edir.
Diş Daşlarının Təmizlənməsi Diş Ağrısına Səbəb Ola Bilərmi?
Bir çox insan diş daşı təmizlənməsini ağrılı prosedur kimi təsəvvür etsə də, əksər hallarda bu proses ağrı yaratmır. Təmizləmə zamanı istifadə olunan ultrasəs cihazları diş səthindəki daşlaşmış yığıntıları titrəmə vasitəsilə parçalayaraq uzaqlaşdırır.
Sağlam diş ətlərinə malik şəxslərdə prosedur zamanı adətən yalnız qısa müddətli həssaslıq hiss oluna bilər. Lakin diş əti iltihabı, diş ətinin çəkilməsi və ya çox miqdarda diş daşı olan hallarda yüngül sızıltı və ya batma hissi yarana bilər. Zərurət olduqda stomatoloq tərəfindən lokal anesteziya tətbiq edilə bilər və bu zaman prosedur demək olar ki, tamamilə ağrısız şəkildə həyata keçirilir.
Diş daşı təmizlənməsi ağız qoxusu, diş əti qanaması və gələcəkdə yarana biləcək diş itkisi kimi problemlərin qarşısını almağa kömək etdiyi üçün mütəmadi olaraq aparılması tövsiyə edilən profilaktik stomatoloji prosedurlardan biridir.
* Bu səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün həkiminizlə məsləhətləşin. Bu səhifənin məzmununa Liv Hospitalda tibbi sağlamlıq xidməti haqqında məlumat daxil deyil .
