Ginekomastiya Nədir?

Ginekomastiya kişilərdə əsasən estrogen ilə testosteron hormonları arasındakı tarazlığın pozulması nəticəsində süd vəzi toxumasının böyüməsi ilə xarakterizə olunan bir haldır. Ginekomastiya müxtəlif yaş qruplarında müşahidə oluna bilən, əksər hallarda hormonal disbalans fonunda inkişaf edən, lakin digər səbəblərlə də yarana bilən estetik problemdir. Müasir tibbdə bu vəziyyətin müalicəsi həm dərman terapiyası, həm də cərrahi müdaxilə vasitəsilə uğurla həyata keçirilir.

Ginekomastiya Nədən Yaranır?

Bu vəziyyət, adətən estrogen səviyyəsi ilə müqayisədə testosteron hormonunun azalması fonunda meydana çıxır. Testosteronun aşağı düşməsi isə onun sintezini azaldan və ya estrogenin artmasına səbəb olan müxtəlif amillərlə əlaqəli ola bilər.

Testosteron və estrogen həm kişilərdə, həm də qadınlarda cinsiyyət xüsusiyyətlərini tənzimləyən əsas hormonlardır. Testosteron əzələ kütləsi və bədən tüklənməsi kimi kişi xüsusiyyətlərinə cavabdeh olduğu halda, estrogen süd vəzilərinin böyüməsi kimi qadınlara xas xüsusiyyətlərin formalaşmasında rol oynayır. Estrogen adətən qadın hormonu kimi qəbul edilsə də, kişilərdə də müəyyən miqdarda mövcuddur. Bu iki hormon arasındakı tarazlığın pozulması müxtəlif yaş dövrlərində fərqli səbəblərlə inkişaf edə bilər.

Ginekomastiyanın yaranmasına səbəb olan amillər arasında ilk növbədə təbii hormonal dəyişikliklər göstərilir. Bununla yanaşı, hormon balansına təsir edən bəzi dərman preparatlarının qəbulu, narkotik maddələrdən istifadə və alkoqol qəbulu da bu vəziyyətə gətirib çıxara bilər. Eyni zamanda, hipoqonadizm, yaşlanma prosesi və orqanizmdə şişlərin inkişafı kimi sağlamlıq problemləri də hormonal disbalans yaradaraq ginekomastiyanın meydana gəlməsinə səbəb ola bilər.

Ginekomastiyanın Müalicəsi Varmı?

Müalicəyə başlamazdan əvvəl pasiyentdə hər hansı bir hormonal pozulmanın olub-olmaması mütləq qiymətləndirilməlidir. Bu səbəbdən, özündə ginekomastiya əlamətləri müşahidə edən şəxslərin ilk olaraq endokrinoloqa müraciət etməsi tövsiyə olunur.

Müalicə taktikası ginekomastiyanın tipindən asılı olaraq seçilir. Bu vəziyyətin müxtəlif təsnifatları mövcuddur. Xüsusilə yeniyetmələrdə ginekomastiyanın gedişi və müalicəyə reaksiyası Nydick təsnifatı ilə dəyərləndirilir. Həmin təsnifata görə ginekomastiyanın növü, döş giləsini əhatə edən areola altında yerləşən glandulyar toxuma diskinin ölçüsünə əsasən müəyyən edilir.

Əgər ginekomastiya artıq çəki ilə əlaqəlidirsə, çəkinin azaldılması, düzgün qidalanma və müntəzəm fiziki aktivlik müəyyən dərəcədə yaxşılaşma verə bilər. Lakin bütün ginekomastiya halları artıq çəki ilə bağlı olmur. Normadan artıq çəki süd vəzilərinin böyüməsini daha qabarıq göstərə bilər, amma normal çəkidə olan kişilərdə də ginekomastiya inkişaf edə bilər.

Digər tərəfdən, sağlam çəki səviyyəsini qorumaq belə hər zaman asan olmur. Çünki döş nahiyəsində toplanan artıq yağ və glandulyar toxuma fiziki hərəkətləri çətinləşdirə bilər. Həyat tərzində dəyişikliklər, zərərli vərdişlərin azaldılması və ya tərgidilməsi, pəhriz və idman bəzi hallarda ginekomastiyanın geriləməsinə kömək etsə də, bu üsullar çox vaxt tam və qalıcı müalicə effekti vermir.

Ginekomastiyanın Əlamətləri Necə Olur?

Ginekomastiya əksər hallarda açıq klinik simptomlar vermədən, əsasən fiziki dəyişiklik, döş nahiyəsində böyümə ilə özünü göstərir. Bununla belə, bəzi şəxslərdə bu proses müəyyən narahatlıqlarla müşayiət oluna bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:

Sinə nahiyəsində ağrı
Süd vəzi toxumasında şişkinlik
Döşlərdə həssaslığın artması
Geyimlə təmas zamanı döş giləsində narahatlıq hissi

Diaqnostika baxımından hər iki süd vəzisinin əl ilə müayinəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Adətən döş giləsinin arxasında sərt və təxminən qoz ölçüsündə kütlə hiss edilə bilər. Bu tapıntıların dəqiqləşdirilməsi üçün süd vəzi ultrasəs müayinəsi ilə aparılması tövsiyə olunur. Fiziki müayinə və USM nəticələri həm diaqnozun qoyulması, həm də uyğun müalicə planının seçilməsi üçün əsas istiqamətverici rol oynayır.

Ginekomastiya Əməliyyatla Düzələrmi?

Ginekomastiya əməliyyatı ümumilikdə təhlükəsiz hesab olunan cərrahi müdaxilələr sırasına daxildir və pasiyentlərin böyük əksəriyyəti əməliyyatdan sonra problemsiz şəkildə sağalır. Bununla belə, istənilən cərrahi prosedurda olduğu kimi, müəyyən fəsadların yaranma ehtimalı mövcuddur. Əməliyyatdan sonra göyərmə, qanaxma, maye yığılması, məmə ucu nahiyəsində dəri itkisi və ya nəzərə çarpan çapıq izi kimi hallara rast gəlinə bilər.

Əməliyyatdan sonrakı dövrdə ən vacib məqamlardan biri həkimin tövsiyəsinə uyğun olaraq xüsusi korsetdən istifadədir. Xüsusilə bir ay ərzində korsetin davamlı şəkildə taxılması sağalma prosesinə ciddi təsir göstərir. Əməliyyatdan sonrakı ilk 2 gün istirahət etmək tövsiyə olunur. İlk iki həftə ərzində ağır fiziki yüklənmədən uzaq durmaq lazımdır. Bu müddətdən sonra yüngül kardio və aşağı bədən məşqlərinə tədricən başlamaq mümkündür. Döş nahiyəsini əhatə edən məşqlərə isə adətən 4 həftə keçdikdən sonra icazə verilir. Bəzi hallarda, həkimin göstərişi ilə əməliyyat sahəsinə masaj tətbiq oluna bilər.

Sağalma müddəti tətbiq olunan cərrahi üsuldan və çıxarılan toxumanın həcmindən asılı olaraq dəyişə bilər. Ümumiyyətlə, pasiyentlər əməliyyatdan sonra təxminən 4-6 həftə ərzində tam bərpa olunurlar.