-
Hamiləliyin Əlamətləri Nələrdir?
-
Hamiləliyin Əlamətləri Nə Zaman Yaranır?
-
Hamiləlik Mərhələrində Görünən Simptomlar
-
Hamiləliyin İlk Həftələrində Diqqət Olunmalı Məqamlar
-
Hamiləlik Necə Hesablanır?
Hamiləliyin ilkin əlamətləri mayalanmadan sonra erkən dövrdə orqanizmdə baş verən hormonal dəyişikliklər nəticəsində meydana çıxır. Menstruasiyanın gecikməsi, ürəkbulanma, döşlərdə həssaslıq, yorğunluq, tez-tez sidiyə getmə, qoxulara qarşı həssaslığın artması və qasıq nahiyəsində yüngül ağrı ən çox rast gəlinən əlamətlər sırasındadır.
Lakin bu əlamətlər hər qadında eyni şəkildə özünü göstərməyə bilər və müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə də qarışdırıla bilər. Hamiləlik şübhəsi olduqda dəqiq nəticə əldə etmək üçün hamiləlik testi aparılmalı və mama-ginekoloqa müraciət edilməlidir.
.webp)
Hamiləliyin Əlamətləri Nələrdir?
Hamiləlik dövründə orqanizmdə baş verən hormonal dəyişikliklər müxtəlif əlamətlərin əsas səbəbidir. Bu hormonların təsiri ilə yaranan simptomlar qadından qadına fərqlənə bilər. Premenstrual sindrom (PMS) ilə hamiləliyin erkən əlamətlərini bir-birindən ayırmaq bəzən çətin olur. Hər iki vəziyyət oxşar hormonal dəyişikliklərlə əlaqəli olduğundan, bu əlamətlərin qarışdırılması tamamilə normaldır. Əksər qadınlarda qarında sancı, ürəkbulanma, qusma, baş ağrısı, qəbizlik və əhval-ruhiyyənin aşağı düşməsi kimi simptomlar müşahidə oluna bilər.
Hamiləliyin əsas əlamətləri aşağıdakılardır:
- Menstruasiyanın gecikməsi: Hamiləliyin ən erkən və ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biri menstruasiyanın gecikməsidir. Bəzi qadınlarda menstruasiya tamamilə kəsilə bilər, digərlərində isə yüngül qanaxma müşahidə oluna bilər.
- Ürəkbulanma: Xüsusilə səhərlər meydana çıxan ürəkbulanma və qusma hamiləliyin əlamətləri arasında yer alır. Kəskin qoxular bu şikayətləri daha da artıra bilər. Hamiləlik zamanı ürəkbulanma əsasən ilk üç ayda müşahidə olunur və hamiləlik irəlilədikcə çox vaxt azalaraq aradan qalxır.
- Süd vəzində dəyişikliklər: Hamiləlik dövründə körpənin doğuşdan sonra ehtiyac duyacağı qidanı təmin etmək üçün süd vəzilərində süd istehsalına hazırlıq başlayır. Bunun nəticəsində döşlərdə böyümə və dolğunluq yarana bilər. Hormonal dəyişikliklərə bağlı olaraq döşlərdə həssaslıq, məmə uclarının daha qabarıq və nəzərəçarpan görünməsi kimi dəyişikliklər də müşahidə edilə bilər.
- Yorğunluq: Həddindən artıq yorğunluq hamiləliyin erkən mərhələlərindən etibarən ortaya çıxa bilən əlamətlərdəndir. Hamiləlik zamanı progesteron hormonunun səviyyəsinin yüksəlməsi maddələr mübadiləsinin yavaşlamasına və yorğunluq hissinin artmasına səbəb ola bilər. Yorğunluq, adətən, hamiləliyin ilk dörd ayından sonra daha az hiss edilir. Bunun digər səbəblərindən biri də hamiləlik zamanı orqanizmin dəmirə olan tələbatının artmasıdır. Kifayət qədər dəmir qəbul etməyən qadınlarda anemiya inkişaf edə və bu da yorğunluğa səbəb ola bilər.
- Sidiyə getmə tezliyinin artması: Hamiləlik zamanı orqanizmdə maye miqdarının artması və böyüyən uşaqlığın sidik kisəsinə təzyiq göstərməsi sidiyə getmə ehtiyacını artıra bilər. Hamiləliyin ilk həftələrində tez-tez sidiyə getmə bir çox hamilə qadında müşahidə olunan əlamətlərdəndir.
- Bel ağrısı: Bel ağrısı da hamiləliyin əlamətlərindən biri ola bilər. Ana bətnində böyüyən körpə ilə əlaqədar bədən duruşunun dəyişməsi və bədən çəkisinin artması bel ağrılarının yaranmasına səbəb ola bilər.
- Nəfəs darlığı: Hamiləlik zamanı progesteron hormonunun səviyyəsinin artması körpəyə gedən oksigenin miqdarını artırmaq üçün ağciyərlərin tutumunun yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu zaman hər nəfəsalma zamanı qəbul edilən havanın miqdarı artır və qadın bunu nəfəs darlığı kimi hiss edə bilər.
- Qəbizlik: Hamiləlik dövründə hormonal dəyişikliklər və bağırsaqlara təzyiqin artması həzm sisteminin fəaliyyətini ləngidə bilər. Qəbizliyin qarşısını almaq üçün kifayət qədər su qəbul etmək, qida rasionunda lifin miqdarını artırmaq və ağır olmayan fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq faydalı ola bilər.
- Baş ağrısı: Baş ağrısı hamiləliyin erkən əlamətləri arasında yer alsa da, hamiləliyin ikinci yarısında da meydana çıxa bilər.
- Əhval-ruhiyyənin dəyişməsi: Hamiləlik hormonlarının təsiri ilə əhval-ruhiyyədə müxtəlif dəyişikliklərin baş verməsi normal hesab edilə bilər. Bu dəyişikliklər xüsusilə hamiləliyin ilk üç ayında daha nəzərəçarpan olur.
- Vaginal ifrazat: Hamiləlik zamanı vaginal ifrazatın xüsusiyyətlərində dəyişikliklər müşahidə oluna bilər. İfrazatın miqdarının artması, xoşagəlməz qoxu və sidik ifrazı zamanı ağrı kimi simptomlar meydana çıxa bilər. Belə əlamətlər yarandıqda həkimə müraciət etmək lazımdır. Çünki bunlar normal dəyişikliklərlə əlaqəli ola bildiyi kimi, vaginal infeksiyanın əlaməti də ola bilər. Vaginal ifrazat bəzən ləkələnmə şəklində qanlı ifrazatla da müşayiət oluna bilər.
- Prolaktin səviyyəsinin yüksəlməsi: Hamiləlik başladıqda orqanizm süd istehsalına hazırlaşmaq üçün prolaktin hormonunun səviyyəsini təbii olaraq artırır. Lakin prolaktin səviyyəsinin yüksək olması hər zaman hamiləlik demək deyil.
Hamiləliyin menstruasiyanın gecikməsi, ürəkbulanma və döşlərdə həssaslıq kimi əlamətləri embrionun uşaqlıq daxilində yerləşməsi ilə gedən normal hamiləlik prosesində müşahidə oluna bilər. Uşaqlıqdan kənar hamiləlikdə isə embrion uşaqlıq boşluğundan kənarda yerləşdiyi üçün bu simptomlarla yanaşı, birtərəfli və şiddətli qasıq ağrısı, eləcə də nizamsız vaginal qanaxma meydana çıxa bilər. Uşaqlıqdan kənar hamiləlik təcili tibbi müdaxilə tələb edən vəziyyətdir.
Polikistik yumurtalıq sindromu (PKOS) olan qadınlarda hamiləliyin əlamətlərini PKOS-un öz simptomlarından ayırmaq bəzən çətin ola bilər. Buna səbəb şişkinlik, menstruasiya pozğunluğu və hormonal balanssızlıq kimi əlamətlərin hər iki vəziyyətdə müşahidə edilə bilməsidir. Təcili kontrasepsiya həbindən istifadə etdikdən sonra yaranan ləkələnmə və halsızlıq kimi yan təsirlər də hamiləliyin əlamətləri ilə qarışdırıla və qadınlarda narahatlıq yarada bilər.
Digər tərəfdən, biokimyəvi hamiləlik zamanı döşlərdə həssaslıq və ürəkbulanma kimi hamiləlik əlamətləri ilkin mərhələdə normal hamiləlikdə olduğu kimi ortaya çıxa bilər. Lakin embrion uşaqlıq divarına tam yerləşə bilmədiyi üçün bu əlamətlər qısa müddət ərzində yerini menstruasiyaya bənzər qanaxmaya verə bilər.
Hamiləliyin Əlamətləri Nə Zaman Yaranır?
Hamiləlik cinsi əlaqədən sonra təxminən 2-3 həftə ərzində baş verə bilər. Hamiləlik yarandıqdan təxminən bir həftə sonra ilkin əlamətlər özünü göstərməyə başlaya bilər. Estrogen hormonu hamiləlik boyunca orqanizmdə mühüm dəyişikliklərə səbəb olan əsas hormonlardan biridir. Onun səviyyəsi hamiləliyin ilk günlərindən etibarən sürətlə yüksəlir və hiss edilən bir çox klassik hamiləlik əlamətinin yaranmasında mühüm rol oynayır.
Bəzi qadınlar hamilə qaldıqdan bir neçə gün sonra müəyyən dəyişiklikləri hiss etməyə başlaya bilərlər. Digər qadınlarda isə əlamətlər hamiləlik artıq müəyyən edildikdən bir neçə gün sonra ortaya çıxa bilər. Bu mərhələdə cütlüklər arasında qan uyğunsuzluğu kimi məsələlər də həkim tərəfindən diqqətlə qiymətləndirilir.
Hamiləliyin əlamətləri qadından qadına, hətta eyni qadının fərqli hamiləlikləri arasında belə dəyişə bilər. Hamiləliyin erkən dövründə müşahidə olunan bir çox əlamət menstruasiya öncəsi simptomlara bənzəyir. Bununla belə, əksər qadınlarda bu dövrdə menstruasiya baş vermir.
Hamiləlik Mərhələrində Görünən Simptomlar
Hamiləlik üç əsas dövrə və ya trimestrə bölünür. Hər trimestrdə həm ana orqanizmində müəyyən dəyişikliklər baş verir, həm də körpənin inkişafında mühüm mərhələlər yaşanır.
Hamiləliyin trimestrləri aşağıdakılardır:
✅ Birinci trimestr (0-13-cü həftələr)
Hamiləliyin ilk üç ayı körpənin sürətlə inkişaf etməyə başladığı dövrdür. Bu mərhələdə beyin, onurğa, ürək və digər əsas orqanların strukturları formalaşır. Gələcək analarda isə bu dövrdə yorğunluq, ürəkbulanma, döşlərdə həssaslıq və əhval-ruhiyyənin dəyişməsi kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər.
✅ İkinci trimestr (14-26-cı həftələr)
İkinci trimestr bir çox qadın üçün hamiləliyin daha rahat keçdiyi dövr hesab olunur. Ürəkbulanma adətən azalır, enerji artır və körpənin hərəkətləri hiss olunmağa başlayır. Bu mərhələdə körpənin orqanları inkişafını və yetişməsini davam etdirir, sümükləri möhkəmlənir və dərialtı piy toxuması formalaşmağa başlayır. Gələcək ananın qarnı da getdikcə daha nəzərəçarpan olur.
✅ Üçüncü trimestr (27-40-cı həftələr)
Hamiləliyin son üç ayında körpə sürətlə çəki toplayır və doğuşa hazırlaşır. Ağciyərlər, beyin və digər həyati əhəmiyyətli orqanların inkişafı bu trimestr ərzində davam edir və doğuşa yaxın mərhələyə çatır. Uşaqlıq böyüdükcə gələcək anada bel ağrısı, yuxusuzluq, mədə yanması və tez-tez sidiyə getmə kimi narahatlıqlar yarana bilər. Bu dövrdə doğuşa hazırlıq prosesi başlayır.
Hamiləliyin İlk Həftələrində Diqqət Olunmalı Məqamlar
Hamiləliyin ilk həftəsi menstruasiya dövrünün ilk həftələri ilə üst-üstə düşə bilər. Bir çox qadın bu mərhələdə hamilə olduğunu çox vaxt bilmir. Lakin hamiləlik ehtimalı varsa, həyat tərzində müəyyən dəyişikliklər etmək sonrakı dövrlərdə həm ana, həm də körpə üçün faydalı ola bilər.
İlk həftələrdə diqqət yetirilməli əsas məqamlardan biri orqanizmin ehtiyac duyduğu vitamin və mineral əlavələrinin qəbuluna başlanmasıdır. Xüsusilə hamiləlik zamanı fol turşusu, D vitamini, folat və dəmir kimi əlavələr həkimlər tərəfindən tövsiyə oluna bilər. Keqel məşqləri kimi yüngül dartınma və rahatlama hərəkətləri də gündəlik fəaliyyətə əlavə edilə bilər. Hamiləliyin ilk həftələrindən etibarən hansı əlavələrin qəbul edilməsinin məqsədəuyğun olduğu barədə həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.
Hamiləlik baş verdikdən sonra ananın stressdən, siqaretdən və alkoqoldan uzaq durması körpənin sağlamlığı baxımından ilk gündən etibarən böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu dövrdə görülən tədbirlər körpənin doğuşdan sonrakı sağlamlığına da müsbət təsir göstərə və yenidoğulmuşlarda sarılıq kimi bəzi problemlərin yaranma riskinin azalmasına kömək edə bilər.
_(1).webp)
Hamiləlik Necə Hesablanır?
Menstruasiya dövrü müntəzəm olan qadınlarda hamiləlik həftəsi hesablanarkən son menstruasiyanın ilk günü başlanğıc tarix kimi qəbul edilir. Bu tarixdən etibarən orta hesabla 40 həftə sonra doğuşun baş verəcəyi təxmini olaraq nəzərdə tutulur.
Hamiləliyin hansı həftəsində olduğunuzu ən dəqiq şəkildə həkim müəyyən edə bilər. Bunun üçün son menstruasiyanın ilk günü ilə yanaşı, ultrasəs müayinəsi zamanı müəyyən edilən hamiləlik həftəsi də nəzərə alınır.
Non-Stress Test (NST) vasitəsilə körpənin ürək döyüntüləri, hərəkətlərə verdiyi reaksiyalar izlənilir və ana bətnindəki vəziyyəti, eləcə də inkişafının normal olub-olmaması qiymətləndirilir.
İkili skrininq testi hamiləlik əlamətlərini müəyyən edən müayinə deyil. Bu test qan göstəriciləri və ətraflı ultrasəs müayinəsi əsasında körpədə mümkün genetik risklərin erkən mərhələdə aşkarlanmasına yönəlmiş skrininq müayinəsidir.
Ultrasəs müayinəsi zamanı körpənin inkişafı ilə yanaşı, cinsiyyətinin nə vaxt müəyyən edilə biləcəyi sualına da cavab tapmaq mümkündür.
* Bu səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün həkiminizlə məsləhətləşin. Bu səhifənin məzmununa Liv Hospitalda tibbi sağlamlıq xidməti haqqında məlumat daxil deyil .
