Kök Hüceyrə Nədir?
.webp)
Son yeniləmə tarixi: 14.02.2026 11:16:28
Kök Hüceyrə Nədir?
Orqanizmin əsas struktur vahidləri hesab olunan kök hüceyrələr özlərini yeniləmək qabiliyyətinə malikdir və ehtiyacdan asılı olaraq fərqlənərək müxtəlif hüceyrə tiplərinə çevrilə bilirlər.
Kök hüceyrələr fərqlənmə potensialına görə bir neçə qrupa bölünür: totipotent, pluripotent və multipotent. Totipotent hüceyrələr həm bütün hüceyrə növlərinə, həm də plasentar toxumalara çevrilə bilir. Pluripotent hüceyrələr isə demək olar ki, bütün hüceyrə tiplərinə diferensiasiya edə bilsə də, plasenta strukturlarını formalaşdırmır. Multipotent hüceyrələr yalnız müəyyən hüceyrə qruplarına çevrilmə qabiliyyətinə malikdir.
Kök Hüceyrə Müalicəsi Necə Aparılır?
Kök hüceyrə müalicəsi regenerativ tibb sahəsinə aid olan müasir müalicə üsullarından biridir. Bu yanaşmanın əsas məqsədi funksiyasını qismən və ya tam itirmiş toxumaların bərpasına kömək etməkdir. Müalicə prosesində kök hüceyrələr və ya onlara bənzər bioloji strukturlardan istifadə olunur.
Laborator şəraitdə çoxaldılan kök hüceyrələr məhv olmuş və ya fəaliyyətini itirmiş hüceyrələrin yerini tutmaq üçün tətbiq edilə bilər. Bu üsul bir sıra tibbi vəziyyətlərdə effektiv müalicə seçimi hesab olunur. Xüsusilə qan xəstəlikləri, bəzi onkoloji patologiyalar və immun sistem xəstəlikləri bu hüceyrənin müalicəsinin istifadə olunduğu sahələr sırasındadır.
Kök hüceyrələr zədələnmiş toxumaların yenilənməsi və bərpası üçün spesifik hüceyrə tiplərinə yönləndirilə bilir. Bundan əlavə, regenerativ tibb çərçivəsində hüceyrə istehsalına, yeni preparatların təhlükəsizlik və effektivlik baxımından sınaqdan keçirilməsinə, həmçinin müxtəlif xəstəliklərin müalicəsinə dəstək verir.
Kök Hüceyrə Köçürülməsi Necə Həyata Keçirilir?
Kök hüceyrə transplantasiyası bir neçə üsulla həyata keçirilə bilər: xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə olunan otoloq transplantasiya, uyğun donordan alınan hüceyrələrlə aparılan allogen transplantasiya və eyni yumurta əkizindən əldə edilən hüceyrələrlə sinjenik transplantasiya.
Transplantasiyadan əvvəl çox vaxt kemoterapi və ya şüa terapiyası kimi əlavə müalicə üsulları tətbiq olunur. Bu mərhələnin məqsədi xəstə və zədələnmiş hüceyrələri aradan qaldırmaqdır. Daha sonra kök hüceyrələr qan dövranına köçürülür, sümük iliyinə yerləşərək yeni və sağlam qan hüceyrələrinin istehsalına başlayır.
