Öskürək Necə Yaranır?
Son yeniləmə tarixi: 09.01.2026 09:51:36
Öskürək tənəffüs yollarında yaranan qıcıqlanmanı aradan qaldırmaq üçün orqanizmin verdiyi təbii refleks reaksiyasıdır. Əksər hallarda infeksiyalar, allergiyalar, siqaret istifadəsi və ya ətraf mühit amillərinin təsiri nəticəsində meydana çıxır. Yüngül öskürək zamanı bal, zəncəfil çayı, duzlu su ilə qarqara etmək, kifayət qədər su içmək və isti duş qəbul etmək rahatlıq verə bilər. Lakin 7 gündən çox davam edən, hərarət və ya nəfəs darlığı ilə müşayiət olunan öskürək hallarında mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Öskürəyə qarşı nə etmək olar?
Öskürək tənəffüs yollarını selikdən və yad hissəciklərdən təmizləməyə kömək edən müdafiə mexanizmidir. Quru öskürək adətən boğazın qıcıqlanması və ya allergik səbəblərlə bağlı olur, bəlğəmli öskürək isə çox vaxt infeksiya mənşəli hesab edilir.
Yüngül hallarda ev şəraitində tətbiq edilə bilən üsullara bal və limon qarışığı, zəncəfil çayı, duzlu su ilə qarqara, boğaz üçün sorma dərmanlardan istifadə və rütubətli mühitdə qalmaq daxildir.
Əgər öskürək uzun müddət keçmir və ya getdikcə şiddətlənirsə, bunun arxasında bronxit, astma, reflü və ya pnevmoniya kimi ciddi xəstəliklər dayana bilər. Bu səbəbdən vaxtında həkim müayinəsi və müalicəsi olduqca vacibdir.
Öskürəyin növləri hansılardır?
Öskürək tək bir formada ortaya çıxmır və onu yaradan səbəblərə görə fərqli tiplərə bölünür. Ən çox rast gəlinən öskürək növləri aşağıdakılardır:
Quru öskürək - Bu növ öskürək zamanı bəlğəm və selik ifrazı olmur. Bəzən səs tutulması müşahidə edilə bilər. Quru öskürək xüsusilə yuxarı tənəffüs yollarını zədələyən adenovirus infeksiyaları zamanı meydana çıxa bilər. Boğazı qıcıqlandıran xarakterə malikdir və adətən virus infeksiyaları, tənəffüs allergiyaları və ya hava yollarının qıcıqlanması ilə əlaqələndirilir. Uzun müddət davam edən quru öskürək, xüsusilə risk faktorları mövcuddursa, ağciyər xərçəngi əlamətləri ilə də əlaqəli ola bilər. Quru öskürək zamanı ağızdan nəfəs alma vərdişi ağız quruluğunun səbəblərindən biri sayılır. Bu tip öskürəyin yüngülləşməsi üçün ilıq içkilər və zəncəfilli çaylar faydalı ola bilər.
Bəlğəmli öskürək - Tənəffüs yollarında toplanan bəlğəmin xaric olunması ilə müşayiət edilən öskürək növüdür. Bəlğəm əsasən infeksiyalar, bronxit, pnevmoniya və ya xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi kimi hallarda yaranır. Bu tip öskürəkdə bəlğəm təmizləyici dərmanlardan istifadə tövsiyə oluna bilər.
Gecə öskürəyi - Daha çox uzanarkən və gecə saatlarında ortaya çıxan öskürək növüdür. Astma, allergik reaksiyalar, mədə yanması, eləcə də postnazal axıntı gecə öskürəyinə səbəb ola bilər. Gecə öskürək tutmalarının azalması üçün duzlu su ilə qarqara etmək fayda verə bilər.
Krup öskürəyi - Əsasən uşaqlarda müşahidə olunan, kobud və fitə bənzər səslərlə müşayiət edilən öskürək formasıdır. Krup yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları nəticəsində yaranır və çox vaxt gecə saatlarında daha qabarıq şəkildə özünü göstərir.
Reflüks öskürəyi - Yemək zamanı və ya yeməkdən sonra baş verən öskürək növüdür. Mədə möhtəviyyatının qida borusu boyunca yuxarı qalxması, yəni reflü nəticəsində inkişaf edə bilər.
Xroniki öskürək - Ən azı 8 həftə davam edən və adətən sağlamlıq problemi ilə bağlı olan davamlı öskürəkdir. Siqaret çəkmək, astma, sinus infeksiyaları, turşu reflüsü və bəzi dərmanların yan təsirləri xroniki öskürəyə səbəb ola bilər.
Quru öskürək üçün təbii vasitələr
Quru öskürək boğazda selik və ya bəlğəm olmadan yaranan öskürək növüdür. Müxtəlif səbəblərlə ortaya çıxa bilər, lakin ən çox rast gəlinən amillər soyuqdəymə, qrip və allergik reaksiyalardır. Bal, isti bitki çayları, duzlu su ilə qarqara etmək, gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etmək və isti duş almaq quru öskürəyin azalmasına kömək edə bilər.
Quru öskürəyin keçməsi üçün tətbiq oluna bilən təbii üsullar bunlardır:
- Exinaseya çayı: İmmunitet sistemini gücləndirərək soyuqdəymə və qrip fonunda yaranan quru öskürəyin yüngülləşməsinə dəstək olur.
- Zəncəfil çayı: Boğazdakı qıcıqlanmanı azaltmağa kömək edə bilər.
- Gülxətmi kökü çayı: Boğazı yumşaldır və öskürəyi sakitləşdirir.
- Sorma tabletlər: Boğazda yaranan qıcıqlanmanı azaldaraq öskürəyin yüngülləşməsinə yardımçı olur.
Bəlğəmli öskürək üçün təbii vasitələr
Bəlğəmli öskürək boğazda və bronxlarda yığılan seliyin xaric olunmasına xidmət edən öskürək formasıdır. Bu vəziyyət müxtəlif səbəblərlə yarana bilər, lakin ən çox soyuqdəymə, qrip və bronxit zamanı müşahidə olunur.
Bəlğəmli öskürəkdən qurtulmaq üçün bol su içmək, isti duş qəbul etmək, duzlu su ilə qarqara, boğaz üçün şüşə konfetlərdən istifadə və bitki çaylarının qəbulu tövsiyə oluna bilər. Təbii üsullar bəzən ən təsirli bəlğəm sökücü vasitələr hesab edilir. Bununla yanaşı, zərurət olduqda həkim məsləhəti ilə yazılmış dərmanlardan istifadə oluna bilər.
Uşaqlarda öskürəyə qarşı təbii vasitələr
Uşaqlarda yaranan öskürək bəzən ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Bu səbəbdən öskürək 7 gündən artıq davam edərsə və ya hərarət, nəfəs almada çətinlik kimi əlavə simptomlarla müşayiət olunarsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir. Həkim məsləhəti olmadan uşaqlara heç bir dərman və ya bitki mənşəli məhsul verilməsi tövsiyə edilmir.
Uşaqlarda öskürəyin yüngülləşməsi üçün aşağıdakı məqamlara diqqət yetirmək faydalıdır:
- Uşağın kifayət qədər istirahət etməsini təmin edin.
- Gün ərzində lazımi miqdarda maye qəbuluna nəzarət edin.
- Uşağın olduğu mühitdə rütubət səviyyəsini artırın.
- Siqaret tüstüsü, toz və polen kimi allergiya yaradan amillərdən uzaq saxlayın.
Allergik öskürək üçün təbii vasitələr
Allergik öskürək allergenlərlə təmas nəticəsində ortaya çıxır. Bu tip öskürəyin azalması üçün aşağıdakı üsullar təsirli ola bilər:
- Allergenlərdən uzaq durmaq - Allergiyaya səbəb olan faktoru müəyyənləşdirin və mümkün qədər təmasdan qaçın.
- Allergiya dərmanları - Həkim məsləhəti ilə antihistamin və ya kortikosteroid tərkibli preparatlardan istifadə oluna bilər.
- Hava təmizləyiciləri - Ev şəraitində hava təmizləyici cihazlar allergenlərin azalmasına kömək edə bilər.
Gecə öskürəyinin qarşısını almağın yolları
Gecə öskürək tutması yuxudan oyadacaq qədər şiddətli ola bilən öskürək formasıdır. Gecə öskürək tutmasına qarşı aşağıdakı üsullar tətbiq edilə bilər:
- Yatağın baş hissəsini qaldırmaq: Başın bir qədər yüksəkdə olması öskürəyin azalmasına kömək edə bilər.
- Rütubətli hava: Otaqda rütubət səviyyəsinin artırılması gecə öskürəyini yüngülləşdirə bilər.
- Maye qəbulu: Axşam və gecə saatlarında kifayət qədər maye içmək bəlğəmin təmizlənməsinə yardım edir.
Əlaqədar sahələr
Hamısını görün
