Qarın Ağrısı Nədir?

Qarın ağrısı qarın nahiyəsində yaranan narahatlıq və ya ağrı hissidir. Bu əlamət müxtəlif orqanların funksional pozğunluqları və ya xəstəlikləri ilə əlaqədar meydana çıxa bilər. Ağrı qarının fərqli hissələrində hiss oluna bilər, ağrının şiddəti isə səbəbindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bəzi hallarda qarın ağrısı yüngül və qısamüddətli olur, digər hallarda isə ciddi sağlamlıq probleminin göstəricisi kimi qiymətləndirilir və təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Qarın ağrısının yaranmasına həzm sistemi xəstəlikləri, infeksiyalar, sidik yollarının patologiyaları, reproduktiv sistem problemləri və digər müxtəlif sağlamlıq pozğunluqları səbəb ola bilər.

Kəskin və Xroniki Qarın Ağrısı

Kəskin qarın ağrısı qəfil başlayan, intensivliyi sürətlə artan ağrı ilə xarakterizə olunur və çox vaxt təxirəsalınmaz tibbi vəziyyətin əlaməti hesab edilir. Buna görə də belə hallarda vaxt itirmədən tibbi yardım almaq vacibdir. Kəskin qarın ağrısına appendisit, öd kisəsinin iltihabı, bağırsaq keçməzliyi kimi cərrahi müdaxilə tələb edən xəstəliklər səbəb ola bilər.
Xroniki qarın ağrısı isə altı aydan artıq davam edən və ya müəyyən fasilələrlə təkrarlanan qarın ağrısıdır. Bu tip ağrının yaranma səbəbləri daha müxtəlifdir və əksər hallarda qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, xoralı kolit və həzm sisteminin digər xroniki xəstəlikləri ilə əlaqəli olur.

Körpələrdə Qarın Ağrısı

Körpələrdə qarın ağrısı müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Yenidoğulmuşlarda qarın ağrısının ən geniş yayılmış səbəblərindən biri qaz sancıları və həzm sisteminin tam formalaşmaması ilə əlaqədar yaranan problemlərdir. Bundan əlavə, ana südü ilə qidalanma zamanı və ya süd qarışığı qəbulundan sonra bəzi körpələrdə həzm pozğunluqları müşahidə oluna bilər ki, bu da qarın nahiyəsində narahatlıq və ağrıya səbəb ola bilər.

Uşaqlarda Qarın Ağrısı

Uşaqlarda qarın ağrısı daha çox infeksiyalar, bağırsaq xəstəlikləri, qəbizlik, sidik yollarının infeksiyaları, qida allergiyaları və ya qida intoleransı, bağırsaqlarda həddindən artıq qaz toplanması, eləcə də stress kimi amillərlə əlaqəli olur. Qarında ağrının səbəbini müəyyən etmək üçün uşaq pediatr tərəfindən müayinə edilməlidir. Əgər uşaqda güclü, davamlı və ya narahatlıq doğuran qarın sancısı müşahidə olunursa, vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək vacibdir.

Hamilələrdə Qarın Ağrısı

Hamiləlik zamanı qarın ağrısı həm orqanizmdə baş verən təbii fizioloji dəyişikliklər, həm də bəzi sağlamlıq problemləri ilə əlaqədar yarana bilər. Hamiləliyin erkən dövrlərində müşahidə olunan qarın ağrıları əksər hallarda uşaqlığın böyüməsi, uşaqlıq əzələlərinin yığılması, bağların gərilməsi və ya həzm sistemi dəyişiklikləri ilə əlaqədar olur.
Hamiləliyin sonrakı mərhələlərində isə uşaqlığın böyüməsi nəticəsində ətraf toxumalara göstərdiyi təzyiq, bağların boşalması və dölün mövqeyi ilə əlaqədar ağrılar daha tez-tez rast gəlinir. Lakin şiddətli, uzunmüddətli və ya qanaxma ilə müşayiət olunan qarın nahiyəsində ağrı ciddi problemin əlaməti ola bilər. Belə hallarda ana və dölün sağlamlığının qorunması üçün dərhal həkim müayinəsindən keçmək lazımdır.

Qarın Ağrısı Nədən Olur?

Qarında sancının meydana gəlməsinə səbəb ola biləcək çoxsaylı amillər mövcuddur. Bunlara həzm sistemi xəstəlikləri, infeksiyalar, sidik yollarının patologiyaları, reproduktiv sistem pozğunluqları, böyrək daşları, appendisit, mədə-bağırsaq infeksiyaları, mədə xorası, qastrit, qida zəhərlənməsi, qəbizlik, bağırsaqlarda qaz toplanması, öd kisəsi xəstəlikləri, bağırsaq parazitləri, endometrioz, uşaqlıqdankənar hamiləlik, menstrual ağrılar, uşaqlıq mioması, böyrək infeksiyaları, salmonella infeksiyası və bağırsaqların iltihabi kimi xəstəliklər daxildir.
Qarında ağrı mədəaltı vəzi xərçənginin əlamətlərindən biri ola bilsə də, təkcə bu əlamətə əsasən xərçəng diaqnozu qoymaq mümkün deyil. Pankreas xərçəngi ilə əlaqəli qarın ağrısı adətən özünəməxsus xüsusiyyətlərə malik olur və digər əlamətlərlə birlikdə qiymətləndirilir. Bu səbəbdən diaqnostik proses zamanı amilaza səviyyəsinin təyin edilməsi, xüsusilə pankreas mənşəli problemlərin araşdırılmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qarın Ağrısının Əlamətləri

Qarın ağrısı müxtəlif sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər və onun klinik görünüşü hər bir insanda fərqli şəkildə özünü göstərə bilər. Qarın nahiyəsində ağrı və ya narahatlıq hissi ilə yanaşı, spazmşəkilli ağrılar, qasıq nahiyəsində ağrı, mədə ağrısı, köp, ürəkbulanma, qusma, hıçqırıq, ishal və ya qəbizlik, hərarətin yüksəlməsi, üşütmə-titrəmə və iştahsızlıq kimi əlamətlər də müşahidə oluna bilər.
Qarın ağrısının intensivliyi, davametmə müddəti və müşayiət edən digər simptomlar onun yaranmasına səbəb olan xəstəlikdən asılı olaraq dəyişir. Səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim zəruri hallarda endoskopik müayinə təyin edə bilər. Endoskopiya ağız boşluğundan daxil edilən nazik, kameralı boru vasitəsilə qida borusunun, mədənin və onikibarmaq bağırsağın müayinə olunmasına imkan verən diaqnostik üsuldur.
Şiddətli və ya uzunmüddətli qarın ağrısı bəzi hallarda mədə xərçəngi də daxil olmaqla ciddi xəstəliklərin erkən əlamətlərindən biri ola bilər. Buna görə də belə hallarda mütləq mütəxəssis həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur. Eyni zamanda, qarın ağrısı ilə yoğun bağırsaq xərçənginin əlamətlərini bir-birindən fərqləndirmək vacibdir. Çünki adi qarın sancısı əksər hallarda qaz toplanması, həzmsizlik və ya mədə-bağırsaq pozğunluqları kimi müvəqqəti səbəblərlə əlaqəli olur, kolon xərçəngi zamanı yaranan əlamətlər isə adətən tədricən inkişaf edir və davamlı xarakter daşıyır.

Qarın Ağrısı Zamanı Nə Etmək Lazımdır?

Qarın ağrısının aradan qaldırılması üçün ilk növbədə onun yaranma səbəbi müəyyən edilməli və buna uyğun müalicə planı hazırlanmalıdır. Buna görə də qarında ağrı zamanı həkim müayinəsindən keçmək vacibdir. Bununla yanaşı, bəzi ümumi tədbirlər ağrının yüngülləşməsinə kömək edə bilər:

İstirahət və rahatlama: Stress və gərginlik qarın ağrısını daha da gücləndirə bilər. Buna görə istirahət etmək, dərin nəfəs məşqləri etmək faydalı ola bilər.
İlıq və ya soyuq kompres: Qarın nahiyəsinə ilıq və ya soyuq kompres qoyulması bəzi hallarda ağrının azalmasına kömək edə bilər.
Kifayət qədər maye qəbulu: Bol su içmək və melisa çayı kimi bəzi bitki çaylarından istifadə etmək orqanizmin maye balansını qorumağa, həzmi dəstəkləməyə kömək edə bilər.
Mədə üçün yüngül qidalar: Ağ düyü, kartof və banan kimi asan həzm olunan qidalar həzm sistemini yormadan qidalanmağa kömək edə bilər.
Dərman preparatları: Həkimin tövsiyəsi ilə istifadə olunan ağrıkəsicilər və ya mədə üçün nəzərdə tutulmuş dərmanlar bəzi hallarda qarın ağrısını müvəqqəti olaraq yüngülləşdirə bilər.
Liflə zəngin qidalar: Tərəvəzlər, meyvələr və yulaf kimi lifli qidalar həzm sisteminin sağlam fəaliyyətini dəstəkləyərək bəzi həzm problemlərinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

qarında sancı

Qarın Ağrısının Qarşısını Necə Almaq Olar?

Qarın ağrısının hər zaman qarşısını almaq mümkün olmasa da, sağlam həyat tərzi vərdişləri onun yaranma riskini azaltmağa kömək edə bilər. Müntəzəm fiziki aktivlik həzm sisteminin sağlamlığını qorumağa və bağırsaqların fəaliyyətini yaxşılaşdırmağa dəstək verir. Bundan əlavə, şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək, əlləri tez-tez yumaq, qida təhlükəsizliyi qaydalarına əməl etmək və peyvəndlərin vaxtında vurulmasını təmin etmək infeksiyaların qarşısının alınmasına kömək edərək qarın ağrısı riskini azalda bilər.

Qarın Ağrısını Necə Müalicə Etmək Lazımdır?

Qarın sancısının müalicəsi onun yaranmasına səbəb olan xəstəlikdən və ağrının şiddətindən asılı olaraq müəyyən edilir. Buna görə də effektiv müalicə üçün ilk növbədə ağrının səbəbi dəqiq diaqnozlaşdırılmalıdır.
Yüngül xarakterli qarın ağrıları bəzi hallarda istirahət, qarın nahiyəsinə ilıq və ya soyuq kompres tətbiqi, kifayət qədər maye qəbulu və asan həzm olunan qidaların qəbul edilməsi ilə yüngülləşə bilər. Həkimin tövsiyəsi əsasında ağrıkəsici və ya mədə-bağırsaq sistemi üçün nəzərdə tutulmuş dərman preparatlarından da istifadə oluna bilər.
Xroniki qarın ağrısı zamanı müalicənin əsas məqsədi ağrıya səbəb olan əsas xəstəliyin aradan qaldırılmasıdır. Bu məqsədlə həkim lazımi laborator və instrumental müayinələr apararaq fərdi müalicə planı hazırlayır.
Kəskin və güclü qarın ağrısı isə təxirəsalınmaz tibbi yardım tələb edə bilər. Belə hallarda vaxt itirmədən tibb müəssisəsinə müraciət etmək vacibdir. Çünki bəzi hallarda cərrahi müdaxilə və ya təcili müalicə həyati əhəmiyyət daşıya bilər.