Qızılca Nədir?

Qızılca əsasən uşaqlarda rast gəlinən qızılca virusunun törətdiyi yüksək yoluxucu xəstəlikdir. Virus tənəffüs yollarından yayılan damcılar vasitəsilə bir insandan digərinə keçə bilər. Peyvənd olunmamış şəxslərdə xəstəlik müxtəlif ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Xüsusilə immunitet sistemi zəif olan insanlar və hamilə qadınlar üçün qızılca daha təhlükəli hesab olunur. Buna görə də əhalinin sağlamlığının qorunması üçün vaxtında genişmiqyaslı peyvəndləmənin mühüm rolu vardır.

Qızılca Hansı Yolla Yayılır?

Qızılca virusu xəstə insan öskürdükdə və ya asqırdıqda havaya yayılan virus tərkibli damcıların tənəffüs yollarına daxil olması ilə yoluxur. Virus tənəffüs yollarına daxil olduqdan sonra orqanizmdə çoxalaraq səpgi, qızdırma, öskürək və burun axması kimi əlamətlərə səbəb olur.

Xəstəlik, yoluxmuş şəxsin öskürməsi və ya asqırması zamanı havaya yayılan damcıların tənəffüs edilməsi ilə yanaşı, virusun düşdüyü səthlərə toxunduqdan sonra əllərin ağız, burun və ya gözlə təmas etməsi nəticəsində də yayıla bilər. Bu səbəbdən qızılcanın yayılmasının qarşısının alınmasında gigiyena qaydalarına riayət etmək və peyvənd olunmaq böyük əhəmiyyət daşıyır.

Qızılca Başlanğıcda Necə Yaranır?

Qızılca virusun orqanizmə daxil olduqdan sonra müəyyən mərhələlərdən keçərək xəstəliyə səbəb olması nəticəsində inkişaf edir. Virus ilk növbədə tənəffüs yolu damcıları vasitəsilə orqanizmə daxil olur. Daha sonra burun və ya ağız selikli qişasından tənəffüs yollarına keçərək burada çoxalmağa başlayır.

Virusun orqanizmə daxil olduğu andan xəstəliyin ilk əlamətlərinin ortaya çıxmasına qədər olan dövr, adətən, 7-14 gün davam edir və bu müddətdə simptomlar nəzərə çarpmaya bilər. Növbəti mərhələdə yoluxmuş şəxsdə qızdırma, halsızlıq, burun axması və öskürək kimi qripə bənzər əlamətlər müşahidə olunur. Bu mərhələ təxminən 2-4 gün davam edir. Şəxs xəstəliyə yoluxduğunu bilmədən virusu ətrafındakı insanlara yoluxdura bilər. Bu mərhələnin sonunda qızılcaya xas dəri səpgiləri meydana çıxır. Səpgilər, adətən, ilk olaraq üzdə başlayır və daha sonra bədənin digər nahiyələrinə yayılır. Qızartı və ləkələrlə xarakterizə olunan səpgilər bəzi hallarda qabarcıqlara çevrilə bilər. Qızılca səpgiləri adətən 4-7 gün davam edir və qaşınmaya səbəb ola bilər.

Qızılca Xəstəliyinin Əlamətləri Necə Olur?

Qızılca zamanı yoluxmuş şəxslərdə yüksək hərarət, öskürək, burun axması və gözlərdə iltihab kimi tənəffüs yolları ilə əlaqəli əlamətlər müşahidə olunur. Lakin xəstəliyin ən xarakterik əlaməti bədəndə yaranan qırmızı, ləkəli səpgilərdir.

Uşaqlarda qızılca zamanı xəstəliyin əlamətləri, adətən, daha yüngül formada müşahidə olunur. İlkin əlamətlərə yüngül hərarət, burun axması, öskürək və narahatlıq aid edilə bilər. Uşaqlarda səpgilər, adətən, üzdən başlayaraq bədənin digər nahiyələrinə doğru yayılır.

Uşaqlarda qızılcanın əlamətləri aşağıdakılardır:

Yüngül hərarət
Burun axması
Öskürək
Narahatlıq
Üzdən bədənə yayılan qızartı və ləkələr
Bəzi hallarda bədəndə qabarcıqların yaranması
Halsızlıq
İştahsızlıq

Böyüklərdə qızılcanın əlamətləri, adətən, daha ağır keçə bilər. Xəstəlik yüksək hərarət, güclü öskürək, burun axması və gözlərdə qıcıqlanmaya səbəb ola bilər. Bədəndə yaranan səpgilər körpələrlə müqayisədə daha nəzərəçarpan və narahatedici ola bilər. Eyni zamanda, böyüklərdə yorğunluq, halsızlıq və iştahsızlıq kimi əlamətlərə də tez-tez rast gəlinir.

Böyüklərdə qızılcanın əlamətləri aşağıdakılardır:

Yüksək hərarət
Güclü öskürək
Burun axması
Gözlərdə qıcıqlanma
Bədəndə nəzərəçarpan səpgilər, qızartılı ləkələr və qabarcıqların yaranması
Yorğunluq
Halsızlıq
İştahsızlıq

qızılca peyvəndi

Qızılcanın Xüsusi Müalicəsi Varmı?

Qızılcanın müalicəsi əsasən simptomların yüngülləşdirilməsinə və mümkün fəsadların qarşısının alınmasına yönəldilir. Qızılcaya qarşı xüsusi antiviral müalicə mövcud deyil. Xəstələrə kifayət qədər istirahət etmək tövsiyə olunur. Yetərli miqdarda maye qəbul etmək orqanizmdə su itkisinin qarşısını almağa kömək edə bilər. Xüsusilə yüksək hərarət nəticəsində yaranan maye itkisini kompensasiya etmək üçün kifayət qədər maye qəbulu vacibdir. Ağrı, hərarət və halsızlıq kimi simptomları azaltmaq məqsədilə həkim tərəfindən ağrıkəsici və hərarətsalıcı dərmanlar təyin oluna bilər.

Yoluxmuş şəxslərin xəstəliyin başqalarına keçməsinin qarşısını almaq üçün evdə təcrid olunması və infeksiyanın yayılma riskini azaltmaq məqsədilə digər insanlarla təmasın məhdudlaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Simptomların gedişinin izlənilməsi və mümkün fəsadların erkən aşkar edilməsi üçün həkimlər tərəfindən mütəmadi nəzarətin aparılması vacibdir.

Qızılca Peyvəndi Niyə Vacibdir?

Qızılcanın yayılmasının qarşısını almağın ən effektiv yolu peyvəndlənmədir. Peyvənd həm fərdi sağlamlığın qorunmasına, həm də normal səviyyədə immunitetin formalaşmasına və xəstəliyin yayılmasının qarşısının alınmasına kömək edir. Qızılcadan qorunmaq üçün tövsiyə olunan peyvənd cədvəlinə riayət etmək böyük əhəmiyyət daşıyır.

Qızılca peyvəndi orqanizmə zəiflədilmiş qızılca virusunun tərkib hissələrindən ibarət vaksinin vurulmasını təmsil edir. Peyvənd immunitet sisteminin xəstəliyə qarşı müdafiə reaksiyası formalaşdırmasına şərait yaradır. Orqanizm peyvəndin tərkibindəki virus hissəciklərini tanıyaraq onlara qarşı anticisimlər yaradır. Peyvənd olunmuş şəxs daha sonra həqiqi qızılca virusu ilə qarşılaşdıqda immunitet sistemi sürətlə reaksiya verir və xəstəliyin inkişafının qarşısını almağa kömək edir.

Qızılca Peyvəndi Nə Zaman Vurulmalıdır?

Qızılca peyvəndi, adətən, kombinə edilmiş vaksinlərin tərkibində yer alır. Qızılca peyvəndinin ilk dozasının uşaqlıq dövründə vurulması tövsiyə olunur. İlk doza təxminən 1 yaşında, ikinci doza isə 4-6 yaş arasında tətbiq edilir. Hər iki dozanın vurulması immunitetin gücləndirilməsi və uzunmüddətli qorunmanın təmin edilməsi məqsədini daşıyır.

Qızılca peyvəndinin cəmiyyətdə kütləvi immunitetin formalaşmasında mühüm rolu vardır. Əhalinin böyük hissəsinin peyvənd olunması xəstəliyin yayılma sürətini azaltmağa kömək edir. Bu immunitet sistemi zəif olan şəxslərin də qorunmasına şərait yaradır.

Qızılca sürətlə yayıla bilməsi və ciddi sağlamlıq fəsadlarına səbəb ola bilməsi baxımından diqqət yetirilməsi vacib olan xəstəliklərdəndir. Xəstəliyin əlamətlərini tanımaq və peyvəndlənmənin əhəmiyyəti barədə məlumatlı olmaq həm fərdi, həm də ictimai sağlamlığın qorunması baxımından önəmlidir.