-
Qanda Sink (Zn) Nədir?
-
Sinkin Orqanizm üçün Əsas Faydaları
-
Sink Çatışmazlığı Nədir?
-
Sink Çatışmazlığının Əlamətləri
-
Sink Çatışmazlığının Səbəbləri
-
Bədəndə Sinki Necə Artırmaq Olar?
-
Sink Çatışmazlığı Hansı Xəstəliklərə Səbəb Ola Bilər?
Qanda Sink (Zn) Nədir?
Sink (Zn) immun sisteminin normal fəaliyyətinin təmin olunması, hüceyrələrin yenilənməsi, yaraların sağalması, böyümə və inkişaf kimi bir çox fizioloji prosesdə iştirak edən vacib mineraldır. Bir çox fermentin normal fəaliyyət göstərməsi üçün zəruri olan sink həm hüceyrələrin struktur funksiyalarında, həm də metabolik proseslərdə mühüm rol oynayır. Bu səbəbdən orqanizmdə sink çatışmazlığı yarandıqda immun sistemindən saç sağlamlığına qədər müxtəlif sahələrdə bir sıra problemlər meydana çıxa bilər.
Sinkin Orqanizm üçün Əsas Faydaları
Sink həm bitki, həm də heyvan mənşəli bir çox qidanın tərkibində olan və insan orqanizmində gedən çoxsaylı biokimyəvi proseslərdə iştirak edən mühüm minerallardan biridir. Orqanizm sinki özü sintez etmir və ehtiyat şəklində toplamır. Buna görə də sink qida vasitəsilə qəbul etməklə əldə edilməlidir. Sinkin orqanizmdəki əsas funksiyalarından bəziləri aşağıdakılardır:
- Hüceyrələrin böyüməsi və yenilənməsi
- İmmunitet funksiyasının dəstəklənməsi
- Genetik materialın düzgün replikasiyası və bərpası
- DNT sintezi və zülal istehsalı
- Yaraların sağalmasının sürətləndirilməsi
- Böyümə və inkişafın dəstəklənməsi
- Dad və qoxu reseptorlarının fəaliyyətinin təmin olunması
- Tor qişanın (retinanın) funksiyasına töhfə verməsi
Sink orqanizmdə miqdarına görə dəmirdən sonra ən çox rast gəlinən ikinci mineraldır və bu səbəbdən mühüm bioloji əhəmiyyət daşıyır.
Sink Çatışmazlığı Nədir?
Orqanizmin ehtiyac duyduğu miqdarda sink qəbul edilmədikdə və ya qəbul olunan sink metabolik proseslərdə lazımi şəkildə istifadə olunmadıqda sink çatışmazlığı yarana bilər. Bu vəziyyət müxtəlif sağlamlıq problemlərinin meydana çıxmasına səbəb ola bilər.
Sink çatışmazlığının qarşısının alınması və aradan qaldırılması üçün ilk növbədə sinklə zəngin qidalara üstünlük verilməli, zərurət yarandıqda isə həkimin nəzarəti altında uyğun dərman preparatlarından istifadə edilməlidir. Gündəlik tövsiyə olunan miqdarda sink qəbul edilməməsi ilə xarakterizə olunan sink çatışmazlığı yalnız qan analizləri ilə deyil, müxtəlif əlamətlərlə də özünü göstərə bilən bir problemdir.
Sink Çatışmazlığının Əlamətləri
Sink çatışmazlığı orqanizmdə bir çox sistemə təsir göstərə bilər və yaranan əlamətlər çatışmazlığın səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Sink çatışmazlığının ən çox rast gəlinən əlamətləri aşağıdakılardır:
- Qidalanma və həyat tərzində hər hansı dəyişiklik edilmədiyi halda baş verən çəki itkisi
- Dəridə açıq yaraların yaranması və onların uzun müddət ərzində sağalması ilə müşayiət olunan dəri problemləri
- Saç tökülməsi və dırnaqların kövrəkləşməsi, zəifləməsi, asanlıqla zədələnməsi
- Maddələr mübadiləsi və inkişafın ən mühüm olduğu dövrdə uşaqlarda inkişaf geriliyinin müşahidə olunması
- Hər hansı xəstəliklə əlaqəli olmadan yaranan ishal
- İmmunitet sisteminin zəifləməsi və bunun nəticəsində tez-tez müxtəlif sağlamlıq problemlərinin meydana çıxması
- Dərinin rəngində dəyişikliklərin və ayrı-ayrı nahiyələrdə ton fərqlərinin yaranması
- Üzdə və bədənin digər nahiyələrində səpki problemlərinin yaranması
- Cinsi istəyin və cinsi hormonların səviyyəsinin azalması, menstruasiya öncəsi şikayətlərin artması
Sink Çatışmazlığının Səbəbləri
Sink çatışmazlığının əsas səbəbi qida vasitəsilə orqanizmin kifayət qədər sink qəbul etməməsidir. Bir çox qidanın tərkibində sink olsa da, düzgün olmayan qidalanma vərdişləri, həmçinin qidaların hazırlanması zamanı tətbiq edilən yanlış üsullar nəticəsində orqanizmə kifayət qədər sink daxil olmaya bilər. Sink çatışmazlığına səbəb ola bilən əsas hallar aşağıdakılardır:
- Vegetarian insanlarda sinkə olan tələbatın qarşılanmaması üçün sink azlığı yarana bilər
- Yaşlı insanlarda sink və dəmir kimi bir sıra mineralların çatışmazlığına daha çox rast gəlinə bilər
- Süd verən və hamilə qadınlarda enerji tələbatının artması, hormonal balansda baş verən dəyişikliklər səbəbindən əlavə sink qəbuluna ehtiyac yarana bilər
- Doğuşdan sonra ilk altı ayını tamamlamış və ana südündən başqa qida qəbul etməyən körpələrdə də sinkə olan tələbat arta bilər
- Həddindən artıq spirtli içki qəbulu, mədə-bağırsaq problemləri və ya xroniki xəstəliklər də orqanizmdə sink çatışmazlığının inkişafına səbəb ola bilər
Bədəndə Sinki Necə Artırmaq Olar?
Sink çatışmazlığının müalicəsi digər sağlamlıq problemlərində olduğu kimi, ilk növbədə bu vəziyyətə səbəb olan amilin müəyyənləşdirilməsi ilə başlayır. Əgər mədə-bağırsaq kimi qida maddələrinin həzm olunduğu və sorulduğu nahiyələrdə çətinlik varsa, ilk olaraq həmin problemin müalicəsi aparılmalıdır. Daha sonra sinklə zəngin qidalardan ibarət qidalanma planı hazırlanmalı və zərurət olduqda preparat şəklində sink vitamini qəbul edilməlidir.
Sink həm bitki, həm də heyvan mənşəli bir çox qidanın tərkibində olan və balanslı qidalanma ilə asanlıqla qəbul edilə bilən mühüm mineraldır. Sinklə zəngin qida mənbələrinə aşağıdakılar daxildir:
- Qabıqlı dəniz məhsulları: İstridyə, midyə, xərçəng
- Balıqlar: Sardina, qızılbalıq, dil balığı, kambala
- Ət məhsulları: Quzu əti, mal əti, toyuq əti, hinduşka əti
- Paxlalılar: Noxud, mərcimək, lobya
- Yağlı toxumlar və çərəzlər: Hind qozu, fındıq, badam, balqabaq tumu, küncüt
- Yumurta və süd məhsulları: Süd, yoqurt, pendir və yumurta sarısı
- Tam taxıllar: Yulaf, kinoa, qəhvəyi düyü
- Tərəvəzlər: Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, çuğundur, qulançar, yaşıl noxud
.webp)
Sink Çatışmazlığı Hansı Xəstəliklərə Səbəb Ola Bilər?
Sink insan orqanizmində çoxsaylı biokimyəvi reaksiyalarda iştirak edən mühüm mineraldır. Ana bətnindən həyatın sonuna qədər gündəlik olaraq kifayət qədər sink qəbul edilməsi immunitet sisteminin və sağlamlığın qorunmasına kömək edir. Sink çatışmazlığı zamanı aşağıdakı xəstəlik və sağlamlıq problemləri yarana bilər:
- Anemiya, yəni qanazlığı kimi tanınan vəziyyət sink çatışmazlığı zamanı müşahidə oluna bilər
- Sonsuzluq sink çatışmazlığının səbəb ola biləcəyi problemlərdən biridir. Sink həm kişilərin, həm də qadınların reproduktiv sağlamlığı üçün vacib mineraldır
- Yumurtalıq, dəri və bağırsaq xərçəngi kimi bəzi xərçəng növləri də orqanizmdə sink çatışmazlığı olduqda meydana çıxa bilər
- Ürək tutması, insult, qan dövranının pozulması və immun sisteminin zəifləməsi sink çatışmazlığı zamanı müşahidə oluna bilər
- Şəkərli diabet də metabolik pozğunluqlarla əlaqədar olaraq kifayət qədər sink qəbul edilmədikdə meydana çıxa bilər
- Gecə korluğu da başda sink olmaqla, vitamin və mineral çatışmazlığı nəticəsində yarana bilən sağlamlıq problemlərindən biridir
* Bu səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün həkiminizlə məsləhətləşin. Bu səhifənin məzmununa Liv Hospitalda tibbi sağlamlıq xidməti haqqında məlumat daxil deyil .
